Kerstsfeer

Guatemalteken kunnen er wat van. Het is nog geen Kerstmis of ze steken al vuurwerk aan, houden processies ter ere van de zoveelste patroonheilige en kijken diep in het glas tijdens de vele 'convivios', verbroederingen tussen collega's of vrienden ter ere van de eindejaarsfeesten. Ook ik ben welkom op hun zuipfeesten, maar ik pas even, ik heb dit jaar al genoeg alcohol gezien voor heel mijn leven. Drinken voor de smaak of goesting bestaat hier niet. Uitgaan zonder dat er alcohol vloeit, is ook uit den boze. Drinken tot je neervalt in de goot en zwalpt op straat, dat is de regel. Zo belde een vriend - of moet ik zuipkameraadje zeggen - me eens om 4u 's ochtends uit mijn bed: "De politie heeft me opgepakt", lalde hij en hij vond het ook nog grappig. Ze hebben hem strontzat achter het stuur aangehouden. Het volstond dat zijn nuchtere broer hem kwam ophalen, geen intrekking van het rijbewijs, geen boete, zelfs geen geld onder tafel. Logisch dat vele Guatemalteken het recht in eigen handen nemen en criminelen veroveren op politiemannen om hen vervolgens publiekelijk te lynchen. Vorige week waren er twee lynchpartijen, in Sololá en Panajachel.

Maar soit, we hebben het over de tijd rond Kerstmis, die toch vredevol moet zijn. Het verschil is groot met Senegal, waar ik twee jaar geleden rond deze tijd nog stond te zweten en de verlichte plastieken palmbomen voor het gemeentehuis van Kaolack één van de weinige kerstversieringen waren. Ze werden dan ook niet verwijderd uit het straatbeeld na Kerstmis en gingen deel uitmaken van het dagelijkse gewoel van de moslimbevolking. De 5 à 10% katholieken mochten al blij zijn dat er iets van kerstsfeer was, ikzelf merkte er nauwelijks iets van. Guatemala, dat is andere koek. Is het de frissere wind? Meer dan dat. Kraampjes verschijnen in het straatbeeld, zeker tijdens de hartverwarmende katholieke processies, huizen en kerken worden versierd met slingers, sneeuwpoppen en lichtjes, collega's en vrienden heffen samen het glas tijdens feesten en er worden cadeautjes uitgewisseld, het verkeer loopt vast door koopjesgeilende mensen, supermarkten zijn tot stukken in de nacht open… Op dit moment viert bierbrouwerij Gallo een eindejaarsfeest voor zijn werknemers, ik woon vlakbij en geniet van de muziek en het vuurwerk. Het bier vloeit spijtig genoeg niet tot hier.

Thuis staat de kerstboom al paraat, met kerstballen, verlichting en bijhorende kussens in de zetel. De overheid voert trouwens volop een campagne tegen 'illegale' kerstbomen, want in het verleden zijn door illegale houtkap onschatbare dennenwouden verdwenen. Enkel kerstbomen van speciaal daartoe opgerichte plantages en met certificaat mogen officieel verkocht worden. Eindejaar is ook een moment waarop velen hun huis schilderen, om met een nieuwe decoratie het nieuwe jaar in te gaan. De traditie wil trouwens dat voor Kerstmis iedereen zich een nieuwe outfit aanschaft en de show tracht te stelen. Het uitdelen van cadeaus is vrij recent overgewaaid vanuit de Verenigde Staten. Ook Santa Claus of meneer-de-kerstman is hier nog niet echt ingeburgerd.

Ik snuif de beginnende kerstsfeer op in Guatemala, maar zal Kerstmis doorbrengen in Guadalajara (Mexico), bij een bevriend homokoppel. Het bureau sluit vier weken - hoewel gisteren beslist is nog een week langer te werken omwille van een tijdrovend en zenuwslopend meststoffenproject dat de overheid aan CONIC schenkt. Het is veeleer een vergiftigd geschenk: het zaait jaloezie tussen de begunstigde en niet-begunstigde gemeenschappen, de administratieve eisen van de overheid zijn overdreven (per begunstigde heb je wel vijf papieren en verschillende handtekeningen nodig, dat voor een totaal van 15000 begunstigden) en de laatste weken zit iedereen op kantoor met zijn hoofd in de meststoffen ten koste van alle andere lopende zaken, om nog maar te zwijgen over het onduurzame karakter van chemicaliën, terwijl CONIC trots strooit met woorden als duurzame landbouw. Ze zouden beter organische mest cadeau doen. Zeker in de buurt van het mooiste meer van Guatemala, Lago de Atitlán, waar de laatste weken een bacterie alle waterleven heeft gedood. Oorzaak van de bacterie: de jarenlange vervuiling door chemicaliën, afval en menselijke uitwerpselen. En CONIC blijft vrolijk meststoffen uitdelen. Dergelijke projecten zijn direct voelbare hulp voor de gemeenschappen, die vaak het lobbywerk van CONIC op lange termijn niet naar waarde schatten of er toch niet direct de voordelen van voelen.

Maar biebie is ribbedebie voor vier weken, want heel mijn vakantie is al gepland: ik heb al een busticket naar Tapachula (net over de Mexicaanse grens) voor maandag, een vliegticket van Guadalajara naar Cancún op 28 december en al mijn Mexicaanse vrienden hebben hun beschikbaarheid bevestigd. Ik zal in verschillende etappes reizen. In Tapachula neem ik een nachtbus naar Oaxaca, waar ik enkele dagen blijf hangen, daarna ga ik een aantal dagen naar México DF en vervolgens naar Guadalajara. Mijn Mexicaanse kameraad Roberto zal nadien met me meereizen naar de regio van Yucatán en we vieren samen Nieuwjaar in Belize. Op 11 januari hervat ik het werk.

Ik wens jullie dus alvast prettige eindejaarsfeesten en een voorspoedig 2010!